Indien een onderneming langere tijd met verlies draait en de betalingsmoeilijkheden zich opstapelen, kan de continuïteit in gevaar komen. Tijdig ingrijpen en saneren is de meest verstandige optie. In het uiterste geval zullen schuldeisers het faillissement van de onderneming kunnen aanvragen. Een door de rechter benoemde curator zal dan de onderneming liquideren.

Er is echter nog een andere liquidatieprocedure. Een ondernemer die zijn onderneming niet in de vorm van een rechtspersoon drijft, kan zelf kiezen (schuldeisers kunnen dat niet) voor de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen.

Het gaat dan meestal om een eenmanszaak of een vennootschap onder firma. De rechter die het beroep op deze regeling honoreert, zal een bewindvoerder aanstellen die de onderneming liquideert. Dit traject duurt drie jaar en men moet maximaal afbetalen aan de schuldeisers. Groot verschil met de faillissementsregeling is dat de ondernemer daarna een zogenaamde ‘schone lei’ heeft: de resterende schulden zijn na die drie jaar op grond van een rechterlijk eindvonnis niet meer invorderbaar. Na afwikkeling van een faillissement daarentegen blijven alle onbetaald gebleven schulden wel rechtens opeisbaar en zal de incasso dus gewoon weer aanvangen.

Belangrijke toelatingsvoorwaarde is dat de schulden volgens de rechter te goeder trouw zijn ontstaan. Een ondernemer die geen of onvoldoende inzichtelijke boekhouding heeft bijgehouden, wordt veelal geweigerd. Ook het verweer dat men in de veronderstelling verkeerde en er op af mocht gaan dat de boekhouder de zaken op orde had, wordt niet aanvaard: de schulden zullen dan worden aangemerkt als niet te goeder trouw ontstaan.

Van de 12.000 rechtbankprocedures doen in totaal 1.800 ondernemers jaarlijks in Nederland een beroep op de saneringsregeling. De gemiddelde schuldenlast van deze ondernemers bedraagt € 110.000,-. De ondernemers hebben gemiddeld 13 schuldeisers en de hoofdoorzaak van de problematische schuldenlast is een inkomensterugval, met overbesteding op een tweede plaats. In 60% van de gevallen treedt een advocaat op als bewindvoerder van de ondernemer in de schuldsanering. Opmerkelijk is dat een jaar na verlening van de ‘schone lei’ slechts 10% van de (ex)-ondernemers wederom kampt met serieuze betalingsachterstanden.